24 Mayıs 2012 Perşembe 15:53
RSS
Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Enerji
08 Şubat 2012 Çarşamba - 07:27:47
Enerji

Bedensel özellikleri dikkatle incelenirse, atlar koşmak için yaratılmış dört ayaklı atletlerdir. Atların yapıları itibariyle fiziksel aktiviteleri veya atletik performansları üç grup altında toplanabilir.

Genellikle kesintisiz olarak iki saat veya daha fazla aktivite gösterenler ilk gruptadır. Uzun mesafe yarışları, çekim atları, çiftlikte çalışan atlar, binicilik derslerinde kullanılanlar, ağır iş görenler, şovlara katılanlar gibi dayanıklılığa bağlı aktiviteler örnek olarak sayılabilir. Bu gruptaki işler, aerobik enerji üretimine gereksinim duyulan çalışmalardır.

Yarış atlarının dahil olduğu ikinci grupta ise, birkaç dakika içinde tamamlanan orta mesafe yarışları bulunur. Bu çalışma sırasında hem aerobik, hem de anaerobik enerji üretimine gerek duyulur.

Bir dakika veya altında gerçekleştirilen ve maksimum kapasiteyle tamamlanan üçüncü grupta sprintler yer alır. Burada öncelikle anaerobik enerji kullanılır. Ağırlık çekilen yarışmalar ve rodeolar da bu grupta değerlendirilir.

Her üç grup aktivitenin de yapıldığı polo gibi sporlar da bulunur. Bazı aktivitelerde ise, ikinci ve üçüncü tip performanslar birlikte sergilenir.

Antrenman, yarış, ağır bedensel çalışmalar sıklıkla ve uzun süre tekrarlanırsa, atın besin maddeleri gereksinimi de buna bağlı olarak artar. Bunların başında su, elektrolit, protein ve enerji gelir. Egzersizler sırasında yarış atları öncelikle beden yağlarını, sonra da proteinleri kaybeder. Beden içindeki suyun yüzde onbeşi kaybolursa, atın yaşamı tehlikeye girer. Su kaybı tek başına olmaz.

Çalışma sırasında artan beden ısısı, terleme ve buharlaşmayla normal düzeye indirilmeye çalışılır. Bedenden dışarı su atılırken, suyla beraber elektrolitler de kaybedilir. Peki antrenman veya yarış sırasında atın beden ısısı neden artar? diye bir soru akla gelebilir. Atın hareketi için enerjiye gerek duyulmaktadır. Enerji üretimi ve kullanılması sırasında da ısı açığa çıkar. Biriken ısı, atın normal beden derecesinin artmasına yol açar.

Kasların hareketi için gerekli olan enerji kaynağı, adenozin trifosfattır. Adenozin trifosfatın gerektiği durumda hemen üretimi kreatin fosfat sayesinde olur. Kasların maksimum performans göstererek çalıştığı zaman da, kaslarda mevcut bulunan tüm adenozin trifosfat ve kreatin fosfat miktarı sadece altı ile sekiz saniyelik enerji sağlar. Bundan sonra aktivite devam ediyorsa, adenozin trifosfatın tekrar üretimi şarttır. Enerji sağlaması için, bu yeni üretim işlemi iki yolla gerçekleştirilir.

Birinci yol olan glikoz olayı; Hava veya oksijen gerektirmeyen, anaerobik dediğimiz bir işlemdir. Glukoz veya glikojenin laktik aside dönüşümünü içeren karbonhidrat metabolizmasıyla ilgilidir. Hızlı gelişen bir olaydır, fakat diğer işleme göre daha az miktarda adenozin trifosfat üretilebilir.

Hava veya oksijen varlığında gerçekleşen, aerobik adı verilen ikinci üretim şeklinde; Glukoz, glikojen, yağlar veya proteinlerin oksidasyonu sonucu adenozin trifosfat yanında, karbondioksit ve su da açığa çıkar. Bu yöntem de birincisine oranla daha fazla miktarda adenozin trifosfat üretilmesine karşı, oksijen gerektirdiği için daha yavaş işleyen bir prosedür vardır.

Glukoz veya glikojenin tam olarak kullanılıp bitirilmesinden sonra kas aktivitesi devam ediyorsa, bedenin de enerjiye hala gereksinimi var demektir. Böyle zamanlarda yağ depolarından ve proteinlerden enerji üretilmesi yoluna gidilir.

Bununla birlikte yeterli oksijen alınamazsa, bir başka deyişle beden içinde gerektiğince oksijen yoksa, glukoz veya glikojenin de tamamı kullanılamaz. Bu nedenle karbondioksit yerine laktik asit üretilir. Oluşan laktik asit ortamdan uzaklaştırılamazsa, kaslarda birikim yapar.

Sonuç olarak oksijenli veya oksijensiz olarak, aerobik veya anaerobik koşullar altında, beden içindeki kaynaklardan gereksinim durumunda altıyüz kat fazlaya kadar enerji üretilebilir.

Anaerobik (Oksijensiz) metabolizma olayları sırasında, glukoz veya glikojenden kısa sürede, hızla fakat küçük miktarda enerji üretildiğinden söz etmiştim. Bu iki enerji kaynağının tükenmesi veya oluşan laktik asidin bunların kullanımını engellemesinden dolayı, enerji üretimi aksar. Birkaç dakikada yapılan yoğun egzersizle, adenozin trifosfat üretilir ve kullanılır. Daha fazla kas aktivitesi veya hareket, bu olayları hızlandırır ve yorgunluk daha çabuk ortaya çıkar.

Kısa ve hızlı yarışlarda maksimum performansla koşan atlarda gereksinim duyulan enerji, önce anaerobik metabolizmadan sağlanmaya çalışılır. Aerobik (Oksijenli) metabolizma olayları daha yavaş işlediği için, anaerobik enerjinin hızla tüketildiği durumda bazen aerobik enerji, ata gerektiği zaman yeterli enerjiyi yetiştiremez.

Atların maksimum kas gücünü ortaya koydukları genellikle iki - üç dakikadan az süren düz yarışlarda, yarış öncesine de bağlı olmakla birlikte anaerobik enerji üretimi esastır.

Yeterli oksijen alınabildiği zaman, yağlardan serbest yağ asitleri, onlardan da adenozin trifosfat veya enerji çok miktarda ve yavaş yavaş üretilir. Bu işlemlerde enerji üretmek için glukoz, glikojen veya proteinler de kullanılarak uzun süren aktivitelerin enerji gereksinimi karşılanmış olur.

Kasların çalışma temposu arttıkça ve kaslar zorlandıkça, adenozin trifosfat kullanılma oranı da artar. Kas aktivitesinin kesintiye uğramaması için, anaerobik metabolizma olaylarından daha fazla oranda enerji üretilir. Bir süre sonra, devreye aerobik enerji de girerek hareket sürdürülmeye çalışılır.

Oksidasyon için gerekli oksijenden daha hızlı miktarda laktik asit üretilirse, bu maddenin birikimi başlar. Bu sırada anaerobik eşik sınırı geçilmiştir. Atın dakikadaki nabız sayısı yüz kırk - yüz elli civarındadır.

Enerji gereksinimi artan zorlu kas çalışmalarında bu gereksinim sağlanamazsa enerji kaynakları azalır, atta yorgunluk belirtileri görülür.

Diğer atlarda olduğu gibi, yarış atlarında da farklı kas lifleri vardır. Fakat kas tipi ne olursa olsun, glikojen ve bir miktar yağ dokusu kaslarda bulunur. Depolardaki bu maddeler, oksijenle birlikte gerektiği zamanlarda kullanılır.   
 
Reha Gültepe
Bu haber toplam 17 defa okundu.
Puan Verin : puanpuanpuanpuanpuan
    Bu habere henüz yorum eklenmemiş...
            Son Haberler    At Yarışı Bölümüne eklenen son 10 adet haber.
            Diğer Haberler    At Yarışı Bolümüne eklenen son 31 adet haber.
ARŞİVDE ARA
Döviz
Cinsi  Alış   Satış 
Dolar1.83901.8479
Euro2.31122.3223
Hava Durumu
Istanbul